SRC BELGESİ   SRC1 Belgesi  SRC2 Belgesi  SRC3 Belgesi  SRC4 Belgesi  SRC5 Belgesi

TIR MEVZUATI | Src Belgesi src belgesi
SRC BELGESİ ÇIKMIŞ SORULAR


                                                                                  SRC ÇIKMIŞ SORULAR
  SRC1 BELGESİ SRC2 BELGESİ SRC3 BELGESİ SRC4 BELGESİ

 

       
06 Şubat 2016   Başla  Başla  Başla  Başla
17 Ekim 2015   Başla  Başla  Başla  Başla
07 Aralık 2013   Başla   Başla    Başla    Başla 
28 Eylül 2013    Başla   Başla   Başla    Başla 
09 Haziran 2013   Başla   Başla    Başla    Başla 
10 Mart 2013   Başla   Başla    Başla    Başla 
08 Aralık 2012   Başla   Başla    Başla    Başla 
29 Eylül 2012  Başla  Başla  Başla   Başla 
30 Haziran 2012  Başla  Başla  Başla    Başla 
24 Mart 2012   Başla    Başla   Başla  Başla

 

 

 


ULUSAL ULAŞTIRMA MEVZUATI
ANAYASA HUKUKU
TİCARET HUKUKU
İŞ HUKUKU
MEDENİ HUKUK
VERGİ HUKUKU
YASAL SORUMLULUKLAR
SİGORTA VE SORUMLULUK SİGORTALARI
ULUSAL SÖZLEŞMELER
GÜMRÜK VE KAÇAKÇILIK MEVZUATI
FİNANSAL YÖNETİM
GÜZERGÂH BELGE VE MALİYET ANALİZLERİ
TİCARİ BELGELER
VERGİ KANUNLARI VE UYGULAMALARI
MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNTEMİ
PAZARLAMA
İNSAN KAYNAKLARI VE DAVRANIŞ YÖNETİMİ
TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ VE SÜREÇ YÖNETİMİ
BİLGİ İŞLEM VE HABERLEŞME TEKNOLOJİLERİ
LOJİSTİK, SEVKIYAT VE DEPO YÖNETİMİ
TAŞIMACILIK POLİTİKALARI
ULAŞTIRMA KORİDORLARI VE GÜZERGÂHLAR
TAŞIMACILIK TİPLERİ VE KARŞILAŞTIRMALARI
KURUM VE KURULUŞLAR
PAZARA GİRİŞ ŞARTLARI
AETR, ADR VE YÜKLEME GÜVENLİĞİ
İLK YARDIM
TEKNİK STANDARTLAR
TRAFİK GÜVENLİĞİ
ULUSLARARASI ULAŞTIRMA MEVZUATI
CMR KONVANSİYONU
CMR SORUMLULUK SİGORTALARI
ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER
TIR MEVZUATI
ULUSLARARASI KONVANSİYONLAR
DIŞ TİCARET MEVZUATI VE TESLİM ŞEKİLLERİ

TIR MEVZUATI


 

 

A. GENEL BİLGİLER

 

"TIR" Fransızca "Transports lnternationaux Routiers" in baş harflerinin birleşmesinden oluşmaktadır ve "Uluslararası Karayolu Taşımacılığı" anlamına gelmektedir.

 

1975 TIR Sözleşmesi hükümlerine uygun olarak TIR Karnesi himayesinde eşya taşınması olarak tanımlanabilir. Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomi Komisyonu (UN/ECE) himayesinde Kasım 1975'te bir gözden geçirme konferansı gerçekleştirilerek, 1978'de yürürlüğe girmiş olan 1975 TIR Sözleşmesi oluşturuldu.  O tarihten günümüze, TIR Sözleşmesi uluslararası karayolu taşımacılığının, sadece Avrupa ve Ortadoğu' da değil aynı zamanda Afrika ve Latin Amerika gibi dünyanın diğer bölgelerinde de kolaylaştırılmasına katkıda bulundu.

 

 

Kombine taşımacılığın ortaya çıkışıyla birlikte günümüzde, TIR Rejiminin artık sadece karayolu taşımacılığını değil, tüm taşımacılık operasyonlarından en az birinin kara yoluyla olması şartı ite demiryolları, dahili suyolları ve hatta deniz taşımacılığını da kapsayacak şekilde genişlediği söylemek mümkündür.

 

 

KAPSAM

 

TIR taşımasının başlangıç ve bitişi arasındaki yolculuğun bir kısmı karayolu ile yapılmak şartı ile, bir Akit Tarafın (ülkenin) hareket noktasındaki Gümrük idaresinden, bir diğer veya aynı Akit Tarafın (ülkenin) varış noktasındaki Gümrük idaresine bir veya daha fazla sınır arasında aktarma edilmeksizin karayolu taşıtları ya da taşıt dizileri ile veya konteynerlerle eşya taşınmasıdır.

 

Gümrük Transit Sistemi, uluslararası ticarette mal hareketini Gümrük mühürü altında mümkün mertebe kolaylaştırmak amaçlı planlanmış olup, gerekli gümrük güvenliğini sağlar ve bunu transit ülkelere garantiler. Böyle bir sistemin elverişli bir şekilde işleyebilmesi için sözkonusu formalitelerin ne gümrük idareleri için çok ağır ne de taşımacılık operatörleri ve acenteler için çok karmaşık bir yapıda olmaması gerekir.  Dolayısıyla, gümrük idareleri ihtiyaçları ve taşımacılık operatörleri ihtiyaçları arasında bir ihtiyaçlar dengesi kurulmalıdır.

 

TIR sistemi,  taşımacılık operatörlerinin karşılaştıkları güçlükleri azaltmak, aynı zamanda, gümrük idarelerine geleneksel ulusal prosedürlerin yerine uluslararası kontrol sistemlerinin kullanılması olanağı sunmak, her devletin malların nakli esnasındaki gelirini etkin olarak korumak amaçlarına dönük olarak tasarlanmıştır.

 

 

 

AVANTAJLARI

 

   Gümrük İdaresi Açısından

♦    Ulusal Prosedüre Gereklerini Azaltır.

        Mühür ve Dış Koşul Muayenesi ile Yetinilir.

        İş Gücü Gereksinimi azdır.

        Ulusal Garanti ve Dokümantasyona Gerek Olmaması.

♦    TIR Karnesi -Tek Belge'nin yeterli olması.

 

 

 

Nakliyeciler Açısından

        Sınırlarda minimum engelleme.

        Ulusal prosedür uygulanmasında yaşanacak gecikmeleri azaltır.

        Maliyeti azaltır.

        Konteynerler için de kullanılabilir.

        Gümrük Kontrollerinden kaynaklanan engelleri kaldırır.

 

 

 

Ticaret Erbabı Açısından

        Gecikmeleri azaltır.

        Maliyeti azaltır.

 

 

TEMEL HUKUKİ KAYNAKLAR

TIR Sisteminin ülkemizde uygulanan temel hukuki kaynakları ve bu hukuki kaynakların Resmi Gazetede yayımlanma tarihleri aşağıda gösterilmiştir.

 

 

■                1959 TIR Sözleşmesi

■                            65/5191 (22.12.65/12183 RG)

 

■                1975 TIR Sözleşmesi

■                            85/8993 (31.03.85/18711 RG)

        99/12863 (06.06.99/23717 RG)

        2001/3005(19.10.01/24558 RG)

        2002/4858 (17.11.02/24939 RG)

 

■                TIR Yönetmeliği

                         ♦    93/4207 (16.04.1993/21554 RG)

 

■                TIR Tebliği

                        ♦    23.01.2002 / 24649 RG

 

                        ♦    07.01.2003 / 24986 RG

 

                        ♦    29.04.2004 / 25447 RG

 

 

 

COĞRAFİ KAPSAM

 

 

68 Akit Taraf

 

1975 TIR SÖZLEŞMESİNİN UYGULANDIĞI ÜLKELER :


Almanya
Arnavutluk
Avusturya
Azerbaycan
Belçika
Beyaz Rusya
Bulgaristan
Çek Cumhuriyeti
Danimarka
Ermenistan
Estonya
Fas
Finlandiya
Fransa
Gürcistan
Hırvatistan
Hollanda
İngiltere
Iran
İrlanda
İspanya
İsrail
İsveç
İsviçre
İtalya
Kazakistan
Kıbrıs
Kırgızistan
Kuveyt
Letonya
Litvanya
Lübnan
Lüksemburg
Macaristan
Makedonya
Malta
Moldova
Moğolistan
Norveç
Özbekistan
Polonya
Portekiz
Romanya
Rusya Federasyonu
Sırbistan ve Karadağ
Slovakya
Slovenya
Suriye
Tacikistan
Türkmenistan
Tunus
Türkiye
Ukrayna
Ürdün
Yunanistan


 

 

SÖZLEŞMEYE TARAF ANCAK UYGULAMAYAN ÜLKELER

Avrupa Birliği
ABD
Afganistan

Bosna Hersek
Cezayir
Endonezya
Kanada
Kore
Şili
Uruguay
 

        Çin (Henüz Sözleşmeye taraf değil)

        Pakistan (Henüz Sözleşmeye taraf değil)

        Hindistan (Henüz Sözleşmeye taraf değil)

 

TIR Sözleşmesini imzalayan 68 akit taraf bulunmaktadır. Bunların arasında Avrupa Birliği de yer almaktadır. Ancak, TIR Sözleşmesini imzalamış bir ülkede TIR Sisteminin uygulanabilmesi için o ülkenin Kefil Kuruluşunun TIR Sözleşmesinin Ek 9 Bölüm 1'de belirtilen şartlara göre yetkilendirilmesi gerekmektedir. Bu şekilde kefil kuruluşunu en son yetkilendiren ülkeler ise Malta, Tacikistan ve Moğolistan' dır. Sistem AB'nde de uygulanmaktadır. Bunun haricinde kalan, yani Sözleşmeyi imzalamış olmasına rağmen, herhangi bir kefil kuruluşunun yetkilendirilmediği 11 ülke bulunmaktadır. Bu 11 ülke yukarıda belirtilmiştir.

 

Özellikle AB'nin genişleme süreci ile birlikte TIR Sisteminin uygulama alanı doğuya doğru genişlemektedir.  Özellikle Çin ile görüşmeler giderek artmaktadır. Çin'in de TIR Sözleşmesini imzalayarak sisteme girme çalışmaları devam etmektedir.

 

 

 

TEMEL KURUMLAR VE İDARİ YAPI

1975 TIR Sözleşmesini kaleme alanların yasal metne, Açıklayıcı Notlar sunmak yoluyla, yorum getiriyor olmaları 1975 TIR Sözleşmesinin düzgün işleyişinin en önemli sebebidir. Sözleşmenin tamamlayıcı parçası olan bu Açıklayıcı Notlar Sözleşmenin bir kısım hükümlerini ve Eklerini yorumlar ve TIR Sisteminin günlük işleyişi için bir takım uygulamalar önerir ve açıklar.

 

Açıklayıcı Notlar, Sözleşmenin hükümlerini değiştirmez, ancak içeriğini anlamını ve kapsamını daha kesin ve daha net bir hale getirir. Açıklayıcı Notların TIR İdari Komitesince onaylanmasına ve kesinleşmesine müteakip, bu hükümlerin akit tarafların ulusal mevzuatına aktarılması ve uygulanması zorunluluğu bulunmaktadır.

 

Açıklayıcı Notların yanı sıra "Yorum Notları" da Sözleşme Hükümlerinin daha iyi anlaşılmasını sağlamaya çalışmaktadır. Ancak Yorum Notlarının ulusal mevzuata aktarılması zorunluluğu bulunmamaktadır.

Günümüzde çok hızlı teknolojik değişiklikler olmakta, Sözleşme hazırlandığı 1975 senesinde olmazsa olmaz olarak nitelendirilen olguların günümüzde geçerliliğini dahi yitirmesi mümkün olmaktadır.  Bu sadece Gümrük tekniklerini değil, taşıt ve konteyner yapımı ve gümrük kaçakçılığı tekniklerini de etkilemiştir. Buna ek olarak kaçak getirilen mallar, bilhassa uyuşturucu, giderek daha pahalı olmakta,  kaçakçıların yararına çok daha ayrıntılı kaçakçılık teknikleri gelişmektedir.

 

 

Bu gelişmelerle TIR Sistemi ve TIR Sözleşmesi bir yasal baz oluşturması itibariyle devamlı güncel tutulmalıdır. Bu görev 1975 TIR Sözleşmesi İdari Komitesine ve Cenevre' deki Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu' na verilmiştir. (UN/ECE)

 

 

TIR İdari Komitesi

TIR idari Komitesi Sözleşme'nin bütün akit taraflarından oluşmakta olup, Sözleşmenin en üst merciidir. Genellikle senede iki defa Sözleşmedeki değişiklik taleplerini onaylamak,  tüm ülkelerin yetkili makamlarına ve ilgili uluslar arası organizasyonlara sistem işleyişi üzerine görüş alışverişinde bulunma fırsatı vermek için Cenevre'de UN/ECE'nin himayesinde toplanır.

 

 

 

Taşımacılıkla İlgili Gümrük Sorunları Çalışma Grubu (WP.30)

TIR İdari Komitesi çalışmaları Taşımacılıkla ilgili Gümrük Sorunları Çalışma Grubu (WP.30) tarafından desteklenir ve genellikle bu grup tarafından hazırlanır. Senede iki ya da üç defa Cenevre'de toplanır.

 

Çalışma Grubu'na katılım tüm Birleşmiş Milletler Devletlerine ve ilgili uluslararası organizasyonlara açıktır. Çalışma Grubu düzenli olarak, Sözleşmenin belirli hükümlerine dair yorumlar getirir. Bu yorumları Sözleşmenin akit taraflarına yasal yükümlülükler getirmez.  Bununla birlikte, TIR Sözleşmesi'nin yorumu, uyumlu hale getirilmesi ve uygulanması açısından büyük çoğunluğunu akit tarafların ve TIR Sistemi'nin temel kullanıcılarının temsil ettiği Çalışma Grubu'nun fikir birliğini yansıtıyor olması itibariyle önem taşımaktadır.

 

 

TIR Yürütme Kurulu (TIRExB)

TIR Yürütme Kurulu Sözleşmenin akit tarafları tarafından 1999 senesinde kurulmuştur. Amacı TIR Sözleşmesi'nin uygulanmasında Gümrük Makamlarının uluslararası işbirliğini geliştirmek ve TIR Sistemi'nin ve uluslar arası garanti sisteminin uygulanmasına destek sağlamak ve yönetmek için hükümetler arası denetim mercii yaratmaktır. İki ofis yılı süresince Sözleşmeye taraf olmuş Hükümetler tarafından kişisel kapasitelerine göre seçilmiş 9 üyeden oluşmaktadır.

 

TIRExB 'nin başlıca görevleri; TIR Karnelerinin merkezileştirilmiş basım ve dağıtımını denetlemek, uluslar arası garanti ve sigorta sistemi operasyonunu gözetmek, Gümrükler ve diğer Devlet makamları arasındaki istihbaratı akit ülkeler arasında koordine etmekte ve geliştirmektedir.

 

TIRExB' nin kararları ufak bir sekretarya tarafından asiste edilen TIR Sekretaryası tarafından icra edilir. TIRExB'nin çalışmaları bugüne değin işlem gören TIR Karnelerinden kesilen miktarlar ile finanse edilmektedir.

 

 

 

TIR İletişim Grubu

TIR İletişim Grubu, UN/ECE Taşımacılıkla ilgili Gümrük Soruları Çalışma Grubu (VVP.30) tarafından UN/ECE'ye üye devletler arasında, TIR Sözleşmesi'nin akit tarafları ve ilgili sivil toplum kuruluşları arasında, TIR Sistemi'nin uygulanmasında gerçekleşen yeni ve acil sorulara cevap vermek, TIR Sözleşmesi'nin ulusal düzeyde uygulanmasına ve uluslar arası uyum getirmesini sağlamak için, danışmanlık mekanizması sağlamak üzere kurulmuştur.

 

 

TIR İletişim Grubu TIR Sözleşmenin 1999 senesinde gözden geçirilmesi prosedürlerini de koordine etmiş ve doğrudan Taşımacılıkla ilgili Gümrük Soruları Çalışma Grubu'na (VVP.30) rapor vermiştir.

 

 

 

BAZI TANIMLAR

TIR Taşımacılığı: TIR Sözleşmesi ile saptanan TIR rejimi altında eşyaların bir hareket noktasındaki Gümrük idaresinden bir varış noktasındaki Gümrük idaresine taşınmasını,

 

 

TIR İşlemi: TIR taşımacılığının, bir akit ülkenin hareket veya giriş (yol boyu) Gümrük idaresi ile varış veya çıkış (yol boyu) Gümrük idaresi arasında gerçekleştirilen kısmını,

 

 

Bir TIR İşleminin Başlaması: Karayolu taşıtının, taşıt dizisinin veya konteynerin yükü ve bu yüke ilişkin TIR karnesi ile birlikte kontrol amacıyla hareket veya giriş (yol boyu) Gümrük idaresine sunulması ve TIR Karnesinin Gümrük idaresince kabul edilmesini,

 

 

Bir TIR İşleminin Sona Ermesi: Karayolu taşıtının, taşıt dizisinin veya konteynerin yükü ve bu yüke ilişkin TIR karnesi ile birlikte kontrol amacıyla varış noktası veya yol boyu çıkış noktasındaki Gümrük idaresine sunulmasını,

 

 

Bir TIR İşleminin İbrası: TIR işleminin bir Akit Tarafın Varış Noktası Gümrük idaresine eşyanın tam ve eksiksiz olarak teslim alınması veya çıkış gümrüğünden çıkış yapmasına müteakip TIR karne giriş-çıkış yaprakları veya veri bilgileri karşılaştırılarak çakıştırılması suretiyle yerine getirilmesini,

Taşıt Dizisi: Karayolunda, bir ünite olarak hareket eden bağlı taşıtları,

 

 

Konteyner: taşıma işlerinde kullanılan (büyük sandık, müteharrik sarnıç veya benzerleri) ve,

-   içine eşya konmak üzere bir kompartıman teşkil edecek şekilde, kısmen veya tamamen kapalı,

-   devamlılık niteliğine sahip olup, bu nedenle de bir çok defa kullanılabilecek şekilde sağlam,

-   yol boyunca aktarmaya gerek göstermeksizin, bir veya daha fazla sayıda taşıt tarafından eşya naklini kolaylaştıracak şekilde özel olarak yapılmış,

- bir taşıttan diğerine bağlanması sırasında manevraya müsait bir şekilde yapılmış,

-   kolayca yüklenecek ve boşaltılacak şekilde yapılmış,

-   iç hacmi en aşağı bir metreküp olan araçları,

 

 

Hareket Gümrük İdaresi: Yükün tamamı veya bir kısmı ile ilgili TIR taşımacılığının başladığı yerdeki Akit Taraflardan birine ait gümrük idaresini,

 

 

Yol Boyu Gümrük İdaresi: Bir karayolu taşıtının, taşıt dizisinin veya konteynerin bir TIR taşımacılığı sırasında giriş yada çıkış yaptığı Akit Taraflardan birine ait gümrük idarelerini,

 

 

Varış Gümrük İdaresi: Yükün tamamı veya bir kısmı ile ilgili TIR taşımacılığının sona erdiği yerdeki Akit Taraflardan birine ait gümrük idarelerini,

 

 

Giriş Gümrük İdaresi: TIR karnesi himayesinde eşya taşıyan taşıtın, Akit Taraflardan birinde uğradığı ilk gümrük idaresini,

 

 

 

Çıkış Gümrük İdaresi: TIR karnesi himayesinde eşya taşıyan taşıtın, Akit ülkeden çıkışta uğradığı son
gümrük idaresini,    

 

 

Ağır veya Havaleli Eşya: Ağırlıkları, boyutları veya nitelikleri bakımından, kapalı bir karayolu taşıtı ile taşınamayan, yükün özelliği itibariyle gümrük idaresi tarafından taşıma için kolayca bölünmesine imkan olmadığı (bölünemez yük) kanaatine varılan, yüklü durumdaki ölçü ve ağırlıkları, dolayısıyla özel yük taşıma izin belgesi ile karayolunda taşınması mümkün olan her türlü eşyayı,

 

 

Eşyanın Gümrük Mührü Altında Taşınması İçin Karayolu Taşıtı Onay Belgesi : Karayolu ile uluslararası eşya taşımacılığı yapan taşıtların TIR Sözleşmesi hükümlerine uygun olarak imal edildiğini gösterir, Gümrükler Başmüdürlükleri tarafından yetki verilen Gümrük idarelerince "iki yıllık" süreyle geçerli olarak verilen belgeyi,

 

 

TIR Karnesi Hamili: Sözleşme'nin ilgili hükümlerine uygun olarak kendisine TIR karnesi verilen ve hareket Gümrük idaresinde eşyayı TIR rejimine tabi tutma isteğini belirten bir TIR karnesi formunda adına beyanda bulunulan kişi anlaşılır. TIR karnesi hamili, karayolu taşıtının, taşıt dizisinin veya konteynerin yükü ve bu yüke ilişkin TIR karnesi ile birlikte hareket Gümrük idaresine, yol boyu Gümrük idaresine ve varış Gümrük idaresine sunulmasından ve Sözleşme'nin diğer ilgili hükümlerine tam olarak uyulmasından sorumludur.

 

 

TEMEL İLKELER

TIR Rejimi  5 temel şartı içermektedir. Bunlar TIR gümrük transit sisteminin 5 temel ilkesidir. Bu ilkeler;

 

1.   Taşıtların ve Konteynerlerin Uygunluğu:

Mallar güvenli taşıt ve konteynerlerde taşınmalıdır.

 

2.   Uluslar arası Garanti Sistemi: Seyahat süresince, gümrük vergisi ve vergi riskleri uluslararası geçerliliği olan garanti kapsamında olmalıdır.

 

3.   TIR Karnesi: Malların nakli yüklemenin yapıldığı ülkeden itibaren kullanılmaya başlanan,  uluslararası geçerliliği olan bir TIR Karnesiyle yapılmalı ve bu belge yükleme boşaltma yapılan ve transit geçilen ülkelerde gümrük kontrol belgesi olarak kullanılmalıdır.

 

4.   Gümrük Kontrollerinin Uluslararası Kabulü: Hareket noktasındaki yetkili makamlarca yapılan gümrük kontrolleri ve muayeneleri transit ve varış ülkeleri tarafından da kabul edilmelidir.

 

5.   TIR Sistemine Kontrollü Giriş: TIR sistemine giriş için:

      TIR Karnesi dağıtımı yapmak için ulusal birliklere,

      TIR Karnesi kullanmak için gerçek ve tüzel kişilere,

Ulusal makamlar tarafından yetki verilmelidir. Ulusal Makamlar genellikle akit ülkelerin gümrük idareleridir.

 

 

 

TAŞITLARIN VE KONTEYNERLERİN UYGUNLUĞU

Güvenlikle ilgili olarak TIR Sözleşmesi malların, gümrük mührü vurulduktan sonra içerisine erişim olmayacak şekilde yapılmış karayolu taşıtları ve konteynerlerde ve her türlü değişikliğin kolaylıkla görülebileceği şekilde taşınmasını şart koşar.

 

 

Bu amaç doğrultusunda, Sözleşme yapım ve uygunluk' prosedürlerine ilişkin standardlar koyar ve mallar ancak ve ancak karayolu taşıtı ya da konteynerin yükleme bölümü bu standartlar doğrultusunda olduğu, onaylanmışsa TIR Karnesi kapsamı altında taşıma yapılabilir. 

 

Şayet bir konteyner ya da bir yükleme bölmesi Sözleşmenin gerekliliklerini karşılıyorsa, konuyla ilgili kurulması gereken ulusal uygunluk ya da' tetkik makamları karayolu taşıtları için "Uygunluk / Onay Belgesi" adında bir belge, konteynerler için ise "Uygunluk Plakası" verir. Bu belge firmanın veya taşıtın kayıtlı olduğu ildeki Gümrükler Başmüdürlüğü'nce yetkilendirilen Gümrük Müdürlüklerince verilir.

 

 

Gümrük Mühürü Altında Yapılan Uluslararası Taşımacılık İçin Karayolu Taşıtlarına Uygulanacak Teknik Şartlara İlişkin Kurallar

Gümrük mühürü altında yapılan uluslararası taşımacılık için onay, yükleme bölmelerinin yapım ve teçhizi aşağıda belirtilen tarza uygun olan taşıtlara verilebilir:

          Gümrük mühürü bozulmadan veya belirli iz bırakmadan mühürlü kısımdan hiçbir eşyanın çıkarılmayacak veya içine konulamayacak olan taşıtlar,

          Gümrük mühürünün kolay ve etkili bir şekilde tatbik edilebileceği taşıtlar,

          Eşyaların saklanabileceği hiçbir gizli bölmesi olmayan taşıtlar,

          Eşya taşımaya elverişli bölmelerine gümrük kontrolü için kolaylıkla erişilebilen taşıtlar.

 

 

Karayolu taşıtlarının TIR Sözleşmesi hükümlerinden yararlanabilmeleri için Sözleşmenin 2 sayılı ekinde öngörülen yapılış tarzı ve teçhizata ilişkin şartlara sahip olmaları ve 6 sayılı ekinde belirtilen yöntem uyarınca kabul edilmeleri gerekir.

 

Karayolu ile Uluslararası Eşya Taşımacılığı yapan taşıtların TIR Sözleşmesinde belirtilen teknik şartlara haiz olduğunu gösteren "Karayolu Taşıtı Onay Belgesi", bu belgeyi veren ülkenin dilinde ve Fransızca veya İngilizce basılıdır.

 

Müsteşarlıkça (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü) kayıtlı taşıtlara ilk defa Onay Belgesi talep ediliyorsa; söz konusu belge, firma veya taşıtların kayıtlı olduğu yerdeki Gümrükler Başmüdürlüğünce yetkilendirilmiş Gümrük idareleri tarafından tanzim edilerek onaylanıp 2 yıl geçerli olmak üzere verilir.

 

Akit Taraflar öngörülen şartlara sahip olmayan karayolu taşıtları ve konteynerlerle ilgili uygunluk belgelerini geçerli saymayabilirler. Bununla beraber Akit Taraflar tesbit edilen noksanlıklar önemsiz olduğu ve kaçakçılık tehlikesi yaratmadığı takdirde taşımayı geciktirmekten kaçınırlar.

 

 

Karayolu Taşıtı Onay Belgesi Verilecek Taşıt ve Römorklar

a)       Kamyonlar,

b)      Özel amaçlar için kullanılan taşıtlar, (soğuk hava tertibatı, sarnıçlı, tecritli, tanker v.s. gibi)

c)       Brandalı taşıtlar,

d)  Römork ve yarı römorklar, için Onay Belgesi verilir.

 

Gümrük İdarelerince Onay Belgesi verilirken; Gümrük Müdürü Başkanlığında oluşturulacak komisyon tarafından, taşıtın TIR Sözleşmesinin 2 sayılı ekinde öngörülen yapılış tarzı ve teçhizata ilişkin şartlara sahip olup olmadığı kontrol edilerek uygun olduğunun anlaşılması halinde sözleşmenin 6 sayılı ekinde yer alan hükümleri de dikkate alınarak 3 nüsha olarak düzenlenir. Onay Belgesine verilecek numara Onay Belgesi müracaatının girdiği evrak kayıt numarası olarak belirlenmelidir.

 

 

Düzenlenen Onay Belgelerinin;

Bir nüshası taşıtın bağlı olduğu firmaya verilir,

 

Bir nüshası firmanın müracaat dilekçesinde de belirttiği, TIR işlemlerini yürüttüğü Odaya resmi yazı ile gönderilir.

 

Bir nüshası da Onay Belgesini veren komisyon  tarafından düzenlenecek tutanakla birlikte Gümrük idaresinde ilgili firma adına açılan dosyasında saklanır.

 

Ayrıca, her taşıtın "Ön, arka, sağ ve sol" cephelerinden çekilmiş 18cmx24 cm ebatlarında ikişer adet fotoğrafı tasdik edilerek bunlardan bir takımı firmaya verilir, bir takımı da dosyada saklanır.

 

Onay Belgelerini düzenleyen Gümrük idareleri tarafından bağlı bulunduğu Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğüne bilgi verilir.Yetkili gümrük idareleri, yeni düzenledikleri onay belgeleri ile ilgili bilgileri 6 ay içinde ilgili Ticaret Odasına bildirerek Ticaret Odası kayıtları ile uygunluğunun teyidini isterler.

 

 

 

Onay Belgesi ile İlgili Diğer Hususlar

                Müsteşarlıkça (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü) tezkiyesi yapılarak genelge ile teşkilata duyurulan firmalar dışındaki firmaların taşıtlarına Onay Belgesi verilmez.

                Çekiciler ve ağır veya havaleli eşya taşıyan karayolu taşıtları için Onay Belgesi aranmaz.

                Tezkiyesi iptal edilen firmalar adına düzenlenen Onay belgeleri de iptal edilir. Ayrıca, daha önce verilmiş onay belgeleri iade edilip iptal edilmedikçe aynı taşıt için başka bir firma adına yeni bir Onay Belgesi verilmez.

                Firma değişikliği nedeniyle yeni onay belgesi almak için müracaat edildiğinde; taşıt için önceki firma tarafından alınmış ve iptal edilmemiş olan onay belgesinin de ilgili gümrüğe iptal edilmesi için sunulması gerekir. Ancak bunun sağlanamayacağı veya daha önce taşıtın onay belgesi bulunmadığı beyan ediliyor ise, önceki firmadan alınmış bir yazı, bu da yok ise usulüne uygun bir taahhütname alınarak talep karşılanır.

                Firma değişikliği ve tezkiye iptali nedeni ile iptal edilen onay belgeleri konusunda ilgili Ticaret Odasına bilgi verilir.

                Süresi biten Karayolu Taşıtı Onay Belgelerinin yenileme talepleri aracın o anda bulunduğu yetkili   Gümrük            idaresi         tarafından karşılanır. Yapılan işlem ilk onay belgesinin verildiği Gümrük İdaresi ile bir önceki yenilemeyi yapan Gümrük idaresine de bildirilir.

 

Karayolu taşıtı Onay Belgelerinin geçerlilik süreleri belirlenirken C2 yetki belgesi ve bunun gibi belgelerin geçerlilik süreleri dikkate alınmaz.

 

Yetkili Gümrük İdarelerince düzenlenen Onay Belgelerinin geçerlilik sürelerinin bitimine azami 30 gün kala yapılan müracaatların değerlendirmeye alınması ve herhangi bir eksiklik bulunmadığının tespiti halinde eski belgelerin iptal edilerek yenilerinin düzenlenmesi suretiyle onaylanır.

 

Onay belgelerinin süresi dolmamasına karşın; kayıp, çalınma veya kullanılmayacak şekilde tahrip olması nedenleriyle yeniden onay belgesi alınmak üzere müracaat edilmesi halinde, çalınmada; Emniyet veya Adli Makamlardan alınacak belgelerle, kayıp veya tahrip olma durumunda ise, gazete ilanı ile belgelendirilmek şartıyla ilgili Gümrük idarelerinde teşekkül eden firmaya ait mevcut dosyasında muhafaza edilen onay belgesindeki bilgiler kontrol edilerek önceki süresi geçerli olmak üzere yeni onay belgesi verilir.

 

Onay belgesinin gerçeğe aykırı (sahte) olarak tanzim edildiğinin ya da üzerinde tahrifat yapıldığının tespit edilmesi halinde söz konusu onay belgesi iptal edilir. Aynı taşıta usulsüzlüğün tespit edildiği tarihten itibaren 6 ay süre ile onay belgesi verilmez. Ayrıca sahte belge düzenlemek veya resmi evrak üzerinde tahrifattan dolayı yasal işlem yapılması için. Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.

 

Yolculuk sırasında süresi dolan Onay Belgeleri, o yolculuğun sonuna kadar geçerli olarak kabul edilir.

 

 

 

ULUSLARARASI GARANTİ SİSTEMİ

TIR Transit rejiminin ikinci temel unsuru ise Uluslararası Garanti Sistemi'dir. Bu sistem, transit operasyonları sırasında oluşabilecek gümrük vergi ve resim risklerinin TIR Taşımacılık Operatörüne ulaşılamadığı veya ondan tahsil edilemediği durumlarda, bu riskin ulusal kefil kuruluş tarafından karşılanması üzerine tasarlanmıştır.

 

Bir ülkede taşımacılık sektörünün çıkarlarını temsil eden ve o ülkenin Gümrük idaresi tarafından yetki verilmiş her kefil kuruluş, söz konusu ülke topraklarında TIR Taşımacılık operasyonu esnasında, herhangi bir uygunsuzluk yüzünden oluşan her türlü gümrük vergi ve resimleri için ödeme yapmayı garanti eder.  Bu ulusal kefil kuruluş, bizzat kendisi tarafından ya da başka bir ülkedeki yetkili kuruluş tarafından dağıtılan TIR Karnesi himayesinde ulusal ve yabancı taşıyıcıların vergi ve resimlerinin ödenmesini garanti eder.

 

Tüm ulusal kefil kuruluşları TIR ülkelerinin tamamını birleştiren bir garanti zinciri oluştururlar. Günümüzde en iyi işleyen garanti zinciri, dünyanın her yerinde kara taşımacılık operatörlerinin çıkarlarını temsil eden bir sivil toplum kuruluşu olan Uluslararası Kara Taşımacılığı Birliği (IRU) tarafından Cenevre'den (İsviçre) yönetilmekte ve desteklenmektedir. Türkiye'de kefil Kuruluş ise TOBB'dir.

 

Halen, ulusal birliklerden her bir TIR Karnesi için talep edilecek azami meblağı 50,000 $ olarak önerilmektedir. Ülkemizde de kefil kuruluş TOBB'nin her TIR Karnesi başına Gümrük idaresine karşı sorumlu olduğu tutar 50.000.- ABD Doları ile sınırlandırılmıştır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir konu ise TIR Karne Hamilinin sorumluluğunun sınırsız olduğudur. Diğer bir deyişle yukarıdaki maddi sınır sadece kefil kuruluştan yapılacak talep için geçerlidir. Gümrük İdarelerinin TIR Karne Hamilinden yani nakliyeciden talep yapacağı maddi bir sınır bulunmamaktadır.

 

TIR Yönetim Kurulu'nun gözetiminde (TIREXB), IRU günümüzde TIR Karnelerini merkezi olarak basan ve imzaladığı karşılıklı anlaşmanın şartları çerçevesinde ulusal kefil kuruluşlarına dağıtan tek uluslararası yetkilendirilmiş organizasyondur.

 

TIR Karneleri verilirken belirlenen 60 günlük geçerlilik süresi TIR Karnesinin Kapak sayfasının 1 numaralı hanesine yazılmak ve bu süre içerisinde ilk hareket noktasındaki gümrük idaresinde işlem görmek zorundadır. TIR Karnesinin geçerlilik süresi hiçbir şekilde uzamaz. İlk Hareket Gümrük idaresinde işlem gören TIR Karnesi, varış noktasındaki son gümrük idaresinde TIR işleminin tamamlanmasına değin geçerliliğini korur.

 

TIR KARNESİNİN KULLANILMASINA İLİŞKİN KURALLAR

 

 

 

Gümrük İdaresi Sayısı

Bir TIR taşıması, birkaç hareket ve varış gümrük idarelerini kapsayabilir, fakat hareket ve varış gümrük idarelerinin toplam sayısı dördü geçmemelidir. TIR karnesi varış gümrük idarelerine ancak bütün hareket gümrük idarelerinin bu TIR karnesini kabul etmeleri halinde sunulabilir.

 

Buna göre bir TIR karnesi hareket ve varış gümrük idareleri sayısı dördü geçmeyecek;

1 hareket gümrük idaresi 1 varış gümrük idaresi,

1  hareket gümrük idaresi 2 varış gümrük idaresi,

2  hareket gümrük idaresi 1 varış gümrük idaresi,

 

1  hareket gümrük idaresi 3 varış gümrük idaresi,

2  hareket gümrük idaresi 2 varış gümrük idaresi,

3  hareket gümrük idaresi 1 varış gümrük idaresi, şeklinde düzenlenebilir.

 

Yukarıdaki seçeneklere uygun olarak, TIR karnesinin beyaz renkli Volet-1 yaprağı ve yeşil renkli Volet-2 yapraklarının 2 no.lu bölümüne sadece hareket gümrük idareleri, 12 no.lu bölümüne varış gümrük idareleri ve o gümrük idaresine boşaltılacak eşya miktarı (koli, kap, adet gibi) yazılmalıdır. Bu hanelere giriş veya çıkış gümrük idareleri yazılmamalıdır.

 

TIR Sözleşmesinin 18 inci maddesi ve TIR Karnesi'nin Kullanılmasına İlişkin Kurallara göre bir TIR taşıması 4 'den fazla hareket ve varış gümrük idarelerini içeremez. Bir taşıma işlemi esnasında toplam hareket ve varış yerleri sayısını artırmak için; bir tek karayolu taşıtı veya taşıt veya konteyner dizisi her biri ayrı bir TIR karnesi himayesinde olmak üzere art arda veya aynı anda birden çok TIR taşıması yapılabilir. Bu amaçla, aşağıdaki seçeneklerden yararlanılabilir.

 

 

 

Geçerliliği

1 - Art arda 2 TIR Karnesinin kullanılması: İlk TIR Karnesi 4 taneye kadar hareket ve varış Gümrük idaresi içerebilir. Bu Karnenin 4 ncü Gümrük idaresinde tamamlanıp sonlandırılmasını müteakip, yeni bir TIR karnesi açılabilir ve taşıma işleminin kalan kısmı için bu karne kullanılabilir. Böylece, birinci TIR karnesinin son varış Gümrük idaresi, ikinci TIR karnesi için hareket Gümrük idaresi olacak ve ikinci Karne en fazla 3 varış gümrük idaresi içerebilecektir. İlk TIR karnesinde kayıtlı eşyadan son varış Gümrük idaresine ait olanlar boşaltıldıktan sonra kalan eşyanın tamamı ikinci TIR karnesine kaydedilecek, böylece bu gümrük idaresi ikinci TIR karnesi için ilk hareket gümrük idaresi olacaktır. Bu seçenekte en fazla 7 tane hareket ve varış Gümrük idaresi kullanılabilmektedir.

 

2 - Aynı Anda Birden Çok TIR Taşıması: Aynı anda birden çok karayolu taşıt dizisi (kamyon-römork) veya birden çok konteynerin kullanılması durumunda, her bir karayolu taşıtı veya konteyner için ayrı bir TIR karnesi verilebileceğinden bu TIR karnelerinin her biri 4 taneye kadar yükleme ve boşaltma yeri içerebilecektir.

 

Hangi seçenek kullanılırsa kullanılsın, farklı boşaltma yerlerinde boşaltılacak eşyalar ilk boşaltma noktasında taşıt veya konteynerden boşaltılacak eşyaların, diğer boşaltma noktalarında boşaltılacak olan eşya veya eşyaların boşaltılmasını gerektirmeyecek şekilde yüklenmelidir. Bu tür eşya yükleme sırasında birbirlerinden ayrılacaktır.

 

TIR Karnesi hareket ülkesinde veya TIR Karnesi sahibinin yerleştiği veya ikamet ettiği ülkede verilir. TIR Karnesi, maddelerinin aynı zamanda İngilizce olduğu birinci sayfanın ön yüzü hariç, Fransızca basılmıştır.

 

 

TIR Karnesi, karneyi veren kuruluş tarafından saptanan süre içerisinde, hareket gümrüğünde gümrük kontrolünden geçmesi şartı ile TIR taşımasının varış gümrüğünde tamamlanmasına kadar geçerlidir.  Geçerlilik süresi TIR Karnesinin Ticaret Odasından alınmasından itibaren 60 gün olarak belirlenmektedir. Bu süre hiçbir şekilde uzatılamamaktadır.

 

 

Aynı zamanda TIR Karnesi yalnız bir yolculuk için geçerlidir.

 

 

 

Sayfaların Sayısı

Bir hareket gümrüğü bir de varış gümrüğü idarelerinin olduğu hallerde TIR Karnesi, hareket ülkesi için en az 2, varış ülkesi için 2 ve geçilen her ülke için 2 sayfa ihtiva etmelidir. Fazladan her hareket (veya varış) gümrük idaresi için 2 fazla sayfa istenecektir.

 

 

 

Gümrük İdarelerine Karnenin İbrazı

 

TIR Karnesi, karayolu taşıtı, taşıt dizisi veya konteyner(ler) ile birlikte her hareket, yol boyu ve varış gümrüğüne ibraz edilir. En son hareket gümrük idaresinde gümrük memuru taşıma süresince kullanılan manifestonun bütün yapraklan altındaki 17'inci bölümü imzalar, tarihli mühür basar.

 

 

TIR KARNELERİNİN DOLDURULMASI

 

Silme, Düzeltme

TIR Karnesi üzerinde silme veya düzeltme yapılmaz. Bütün düzeltmeler yanlışların üzerinin çizilmesi ve gerekli olduğu hallerde doğru olan hususların ilavesi şeklinde yapılır. Bütün değişiklikler değişikliği yapan kişi tarafından paraf edildikten sonra gümrük yetkililerine tasdik ettirilir.

 

 

 

Kayıtla İlgili Bilgi

 

Ulusal mevzuat, römork veya yarı römorkun tescilini öngörmediği takdirde plaka numarası yerine tanıtma veya imalatçı numarası gösterilir. Bu husus ülkemiz için geçerli değildir. Zira ülkemizde tüm römork ve yarı römorkların tescili zorunludur.

 

 

 

Manifesto

Eşyaların gümrüğe geldiğini gösteren belgedir. Manifestolar nakliyeciler tarafından eşya konişmentosuna göre doldurularak gümrüğe verilmektedir.

•           Manifesto, gümrük yetkilileri bir başka dilin kullanılmasına izin vermedikçe hareket gümrüğü
ülkesinin dili ile doldurulur.
Geçilen ülkelerin gümrük yetkilileri manifestonun kendi dillerine tercüme edilmesini isteme hakkına sahiptirler.

•            Manifesto üzerindeki bilgiler daktilo edilmeli veya bütün sayfalarda kolayca okunabilecek şekilde arasına karbon kağıdı konularak yazılmalıdır. Okunamayan sayfalar gümrük yetkililerince kabul edilmez.

•            Manifestoda istenilen bilgileri kapsayan, manifestonun benzeri veya ticari belgeler şeklinde ayrı sayfalar ilave edilebilir. Bu gibi durumlarda yapraklar aşağıdaki bilgileri içermelidir.

o    Eklenen sayfaların sayısı (Manifestoda Bölüm 8)

o    Ekli  sayfalarda  listesi verilen  kap veya eşyanın sayısı veya tipi ve brüt ağırlıkları (Bölüm 9-11).

•     TIR Karnesi bir taşıt dizisi veya birden fazla konteyneri kapsıyorsa, her taşıtın veya konteynerin
muhtevası manifesto üzerinde ayrı ayrı belirtilir. Bu bilgi taşıtın plaka numrası veya konteynerin tanıtma numarası ile tamamlanır (Manifestodaki 9 no.lu bölüm).

•      Aynı şekilde, birden fazla hareket ve varış gümrük idaresi varsa gümrük kontrolüne alınan veya alınması düşünülen eşya ile ilgili kayıtlar manifestoda kesin bir şekilde gösterilir.

 

Kapların Listeleri, Fotoğraflar, planlar vs

 

Ağır ve havaleli eşyanın tanıtılması için gümrük yetkilileri tarafından bu tür belgeler istenildiğinde bunlar gümrük yetkilileri tarafından tasdik edilir ve TIR  Karnesi  kapağının  ikinci  sayfasına  ilave edilir. Ayrıca bütün yaprakların 8'inci bölümünde bunlar da belirtilir.

Bütün yapraklar, TIR Karnesi sahibi veya temsilcisi tarafından tarih atılmak suretiyle imzalanır (Bölüm 14-15).

 

 

 

Onaylı Rapor ile Olaylar ve Kazalar

 

         Yolda   kaza   sonucu   gümrük   mühürlerinin bozulması ve eşyanın tahrip veya yok olması halinde, en yakındaki gümrük yetkilileri ile, eğer yakında yoksa bulunduğu ülkenin diğer yetkilileri ile temasa geçilir. Yetkili makamlar en kısa zamanda TIR Karnesi içinde yer alan onaylı raporu düzenler.

         Yükün bir başka taşıta veya konteynere aktarılmasını gerektiren bir kaza halinde, bir aktarılma işlemi yetkililerden birinin hazır bulunması ile yapılır. Bu yetkili onaylı bir rapor düzenler. Taşıt mühürlenir ve mühürle ilgili ayrıntılar onaylı rapor üzerinde belirtilir. Sonuncu halde bundan sonraki ülkenin gümrük, yetkilileri yolculuğun TIR Karnesi himayesinde bu taşıt veya konteynerle devam edip-etmeyeceği konusunda karar verir.

         Taşıyıcı, yükün bir kısmının veya hepsinin boşaltılmasını gerektiren ani bir tehlike-karşısında yetkililerin harekete geçmesini beklemeden veya yardımlarını talep etmeden kendi inisiyatifi ile harekete geçebilir.  Bu durumda taşıyıcı,  acil durumun gerektirdiği önleyici tedbirleri aldıktan sonra durumun, kanıtlanması bakımından, gerekli delilleri sağlar ve yükün kontrolü ve mühürlenmesi ve onaylı rapor için yetkilileri bilgilendirir.

 

         Onaylı rapor varış gümrüğüne ulaşıncaya kadar TIR Karnesine ekli kalır.

 

 

 

Kaza geçiren hasara uğrayan taşıt, römork ve konteynerlerin bu kazalarda mühürleri kopmuş, eşyalar dağılmış veya taşıtın hareketini tehlikeye sokacak şekilde eşyada kayma olmuş ise;

 

 

 

a) Bu kayma veya kaza Gümrük İdaresine yakın bir yerde vuku bulmuş ise, kayma halinde Gümrük idaresi tarafından eşya düzeltilerek aynı taşıta tekrar yüklenir, yükün bir başka taşıta veya konteynere aktarılmasını gerektiren bir kaza halinde ise, eşya bir başka taşıta aktarılır. Bu işlemler sırasında görevli memurlar eşyayı muayene ederler.

 

 

 

Eşyanın TIR karnesine uygun olduğu veya herhangi bir kaçakçılık olayının vuku bulmadığı tesbit edildiği takdirde, taşıt değiştirilmişse, yeni taşıtın onay belgesinin bulunması şartı ile yükü düzeltilen taşıt veya yeni taşıt mühür altına alınır. Taşıt değişikliğinde yeni taşıtın plakası TIR karnesinin ilgili bölümüne yazılarak onaylanır.

 

 

 

TIR Karnesinde bulunan sayfalardan; "Onaylı Rapor'un bütün bölümleri doldurularak, taşıtın Varış veya Çıkış Gümrüğüne şevki sağlanır.

 

 

 

b) Kayma veya kaza bir gümrük idaresine uzak bir yerde meydana gelmiş ise;

 

1-Kayma halinde eşya, yetkili polis karakolu veya mahalli jandarma karakol komutanlığı tarafından düzelttirilerek tekrar aynı taşıta yüklenir. Durum bir tutanakla tespit edilir. Gerekli emniyet tedbirleri alınarak taşıtın en yakın Gümrük idaresine veya ilgili gümrük idaresine sevki sağlanır.

 

2- Kaza halinde, yetkili polis karakolu veya mahalli jandarma karakol komutanlığı tarafından gerekli emniyet tedbirleri alınarak en yakın Gümrük İdaresinden görevli istenir. Gümrük memuru geldikten sonra durum bir tutanakla tespit edilip, taşıt veya değiştirilen taşıt mühür altına alındıktan sonra (a) fıkrasında belirtilen diğer işlemler yapılır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

c) Eşyanın Sair Nedenlerle Başka Bir Taşıta veya Konteynere Aktarılması Halinde Yapılacak İşlem

 

Eşyanın sair nedenlerle başka bir taşıta veya konteynere aktarılması istendiği takdirde bu işlem ancak Gümrük İdaresinin nezaretinde yapılır. Aktarma;

 

1)       Onay belgesi bulunan bir taşıta yapıldığı takdirde yapılan işlem hakkında tutanak tanzim edilerek, TIR karnesine de gerekli kayıtlar konulduktan sonra taşıtın transitine ya da çıkışma müsaade edilir.

2)       Eğer onaylanmış taşıt veya konteyner bulunmazsa yeterli güvenliğin sağlanması şartı ile
eşya onaylanmamış bir taşıt veya konteynere aktarılabilir. Müsteşarlığa da bilgi verilir.

 

 

 

Transit, İhracat ve Mahrece İade Eşyaların Birlikte taşınması

Aynı TIR karnesi kapsamında olmak üzere; Transit, ihracat veya mahrece iade konusu eşyanın, gerek TIR sözleşmesi ve gerekse gümrük mevzuatı açısından birlikte taşınması mümkündür.

 

 

 

TIR Karnesi Yaprak Sayısının Yetmemesi

TIR karnesindeki yaprak sayısı TIR işlemini tamamlamak için yeterli sayıda olmadığı takdirde; TIR karnesinin işlemi sona erdirilerek aynı gümrük idaresince usulüne uygun olarak doldurulmuş yeni bir TIR karnesi kabul edilerek taşımacılığın geri kalan bölümü için kullandırılır. Bu durum her iki TIR karnesinin üzerine TIR karnesinin bittiğine dair meşruhat düşülerek belirtilmelidir.

 

TIR Karnesine Kayıtlı Eşyanın Eksik ya da Fazla Çıkması Halinde Yapılacak İşlemler - (ŞARTLI İBRA)

 

1       - TIR karnesinde kayıtlı miktara göre eksik veya fazla çıkan kaplar ile dökme eşyada %3'ü aşan eksik veya fazla eşya hakkında eksiklik veya fazlalık takibatı yapılır. TIR karnesi çıkış (Volet-2) yaprağına ve dipkoçanının ilgili bölümlerine; TIR karnesinde kayıtlı miktara göre eksik veya fazla çıkan eşya miktarı kaydedilerek üzerine; "ŞARTLI İBRA EDİLMİŞTİR" yazılır veya kaşe basılır.

 

2       - TIR karnesinde kayıtlı miktara göre eksikliğinin veya fazlalığının tespit edildiğini gösterir
tutanağın imzalandığı tarihte yapılan bildirim üzerine 3 aylık bir süre verilerek bu süre içerisinde TIR
karnesi hamilinden (Taşıyıcı Firma) eksiklik veya fazlalığın neden kaynaklandığının belgelenmesi istenir.

TIR karnesi hamilince (Taşıyıcı Firma) eşyanın mahrecinden yüklenmediği veya yanlışlıkla başka yere çıkarıldığı veya kaza ve avarya neticesinde kaybolduğu veya çalındığına ilişkin belgenin eşyanın yüklendiği liman yetkilileri, çıkış acenteleri, taşımacı kuruluş kamu kuruluşu ise bu kuruluştan alınarak, eşyanın yüklendiği limandaki en büyük Mülki idare Amirince, Gümrük İdaresince, Ticaret ve Sanayi Odalarınca, Liman Başkanlığınca, Konsolosluk veya Büyükelçilerden herhangi birisine tasdik ettirilerek ibrazı gerekir.

 

3       - Eksikliğe ilişkin olarak verilen süre sonunda ibraz edilen belgelerin geçerli sayılmadığı veya
herhangi bir belge ibraz edilmediği takdirde gümrük idaresince; eksik çıkan eşyaya isabet eden gümrük vergi ve resimleri tahakkuk ettirilerek TIR karnesi hamilinden tahsil edilir. Gümrük vergilerinin bu yolla tahsil edilememesi halinde, TIR sözleşmesinin 11/1 inci maddesindeki süre dikkate alınarak TIR karnesi Volet 2 aslı, ekleri ve gerekli belgeler kefil kuruluş ve diğer kurumlar nezdinde gerekli takibatta bulunulmak üzere derhal Müsteşarlığa (Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü) gönderilir.

 

 

4       - Fazlalığa ilişkin olarak verilen süre sonunda ibraz edilen belgelerin geçerli sayılmadığı veya
geçerli bir belge ibraz edilmediği takdirde fazla eşyaya el konularak müsadere edilir ve fazla çıkan
eşyanın CİF kıymeti kadar para cezası alınır.

Müsaderesi gereken beyan fazlası eşya için; gümrük idare amiri başkanlığında, varsa bir müdür yardımcısı, bir muayene memuru ve bir gümrük memurundan oluşan heyet marifetiyle müsadere kararı alınır. Müsadere kararı alınan eşya hakkında tasfiye hükümleri uygulanır.

5      - Eksiklik ve fazlalığa ilişkin olarak, verilen süre içinde ve de geçerli belge ibraz edildiğinin anlaşılması durumunda, TIR karnesinin çıkış (Volet-2) yaprağına "Şartlı İbra Kaldırılmıştır" meşruhatı verilir.

6      - TIR karnesinde kayıtlı dökme gelen eşyadaki % 3'ü aşmayan eksiklik veya fazlalıklar için takibat yapılmaz.

7     - TIR karnesinde kayıtlı eşyadan kap adedi itibariyle tamam çıkan ancak; sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde eksiklik veya fazlalık olan eşya için takibat yapılmaz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GÜMRÜK KONTROLLERİNİN ULUSLARARASI KABULÜ

TIR Transit sisteminin dördüncü unsuru ise, hareket noktasında yapılan gümrük kontrol ve muayenelerinin, transit ve varış noktasındaki gümrük idarelerince kabul edilmesidir.

 

Bu ilkenin bir sonucu olarak, TIR Rejimi himayesinde, mühürlenmiş karayolu taşıtlarının yükleme bölümlerine ya da konteynerler içine yüklenmiş eşya, genel kural olarak, yol boyu gümrük idarelerinde tekrar muayene edilmez.

 

Ancak bu, gümrük idarelerinin usulsüzlükten şüphelendikleri durumlarda, spot tetkikler yapma hakları saklıdır. Bununla birlikte Sözleşme bu tarz tetkiklerin istisnai durumlarda olmasını şart koşmaktadır.

 

 

 

TIR Garantisi Altında Taşınması Yasak Eşya

Bilindiği üzere, Avrupa Birliği'ne üye ülkelerde TIR karnesi altında taşınması yasaklanan eşya listesi, Avrupa Komisyonunun 1995 tarihinde aldığı bir karar ile garanti kapsamını geri çekmesi ve aynı eşyalar için AB'deki Kuruluşların TIR Garantilerini de geri çekmelerinin bir sonucudur.

 

Bu tarihten sonra, Avrupa Komisyonu kendi listesinde bazı küçük yenilikler yapmış ve Harmonize Sistem kodlarını ( -HS Kodu ) 4 haneden 6 haneye çıkartmıştır.

 

IRU, TIR sisteminin sigortacıları ve 1996 yılında kaçakçılık riski yüksek eşyalar için garantilerini geri çeken Kuruluşlar ile yaptığı müzakerelerin sonucunda, 1 Ağustos 2004 tarihi itibariyle geçerli olan bir liste güncellemesi yapmıştır.

 

 

Buna göre, 1 Ağustos 2004 tarihi itibariyle Avrupa Birliği'ne üye ülkelerde TIR Garantisi altında taşınması yasak eşya listesi :

 

 

 

HARMONİZE SİSTEM KODU ( HS CODE)  AÇIKLAMA

 

                   

0202-10                        Büyükbaş hayvanların etleri ve yenilen sakatat

0202-20            ( Karkas ve yarım Karkas) Diğer kemikli parçalar,

0202-30            Dondurulmuş

0402-10            Süt ve krema,

0402-21            Konsantre veya

0402-29            ilave şeker ve

0402-91            diğer tatlandırıcı maddeleri

0402-99            içerenler.

0405-10            Sütten elde edilen tereyağı ve

0405-90             diğer katı ve sıvı yağlar

0803-00            Taze muz, fidesi dahil, Plantainler * hariç

 

1701-11              Şeker kamışı ve şeker pancarı

 

1701-12              ve kimyaca

 

1701-91              saf sakaroz

1701-99              katı halde

 

Tütün ve alkol türevi maddelerin TIR Karnesi altında tüm taraf ülkelerde taşıması halen yasaktır.

 

 

 

1 Ağustos 2004 tarihi itibariyle Avrupa Birliği'ne üye ülkelerde TIR Garantisi altında taşınabilecek eşya listesi:

 

 

 

HARMONİZE SİSTEM KODU ( HS CODE )        AÇIKLAMA

0102                  Canlı büyükbaş hayvanlar

08030011               Plantainler *

08030090               kurutulmuş muz, plantainler * dahil.

 

*Plantainler, muz benzeri tropikal meyvelerdir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TIR SİSTEMİNE KONTROLLÜ GİRİŞ

17 Şubat 1999'da TIR Sözleşmesi üzerinde yapılan bir takım güncelleştirmeler ve değişiklikler TIR Sistemini kullanmak için taşımacılara daha fazla zorunluluklar ve koşullar getirerek, yürürlüğe girmiştir.  Bu önlemler, sistemi özellikle uluslararası organize suçlara ve usulsüzlük faaliyetlerine karşı korumak için getirilmiştir.

 

Sözleşmenin yeni 9. Ekinde , ulusal yetkili makamlara, ulusal kuruluşlara  TIR Karnesi dağıtım yetkisi verme hakkı, bu tip bir yetkilendirme için asgari şart ve gerekliliklerin belirlenmesi hakkı sağlandı (bu tip bir yetkilendirmenin ayrıntıları, yazılı bir kontratın sonucu ya da devlet kararı ile sağlanabilir).

 

Sözleşmenin yeni Ek 9'u Gümrük Makamlarının TIR Sistemine girişi tüm kullanıcılar için kontrol etmesi gerektiğini de belirtmektedir.

 

TIR Karnesi kullanmak için yetkilendirilmiş tüm Taşımacılık operatörleri hakkında bilgi, tek kimlik kodu ile, Cenevre' deki TIR Yürütme Kurulu (TIRExB)' nin merkezinde muhafaza edilmektedir. Gümrük Makamları tarafından yetkilendirmelere ilişkin kayıtlar da burada bulunmaktadır.

 

 

 

Tezkiye Edilen Firmalar Genelge İle Duyurulur

 

Müsteşarlıkça, TIR Sözleşmesi gereğince TIR karnesi kapsamında Uluslararası Taşımacılık yapacak firmaların yetkilendirilmelerinin ve iptallerinin, adres veya unvan değişikliklerinin genelge ile duyurulmasının yanı sıra, firmalara ait bu bilgilerin TIR/Transit Takip Programına veri girişleri yapılır.         

 

 

 

TIR SİSTEMİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ

 

Teminat Alınmama

TIR rejimi altında taşınan eşyadan yolboyu Gümrük idarelerince ithal veya ihraç vergi ve resimleri tahsil edilmez veya teminat alınmaz.

 

 

Muayene Edilmeme

Mühürlü karayolu taşıtları, taşıt dizileri veya konteynerlerde taşınan eşya genel kural olarak, yol boyu Gümrük idarelerinde muayeneye tabi tutulmaz. Bununla beraber Gümrük makamları, istisnai durumlarda ve özellikle bir yolsuzluk şüphesi halinde, suistimalleri önlemek için bu idarelerde eşyayı muayene edebilirler.

 

 

 

Dahili Transitte TIR Karnesi Kullanılamaz

Türkiye Gümrük Bölgesindeki bir Gümrük İdaresinden (Serbest Bölgeler dahil) diğer bir Gümrük İdaresine eşya taşımalarında; sadece bu iki gümrük arasında TIR işlemini başlatan ve TIR işlemini sona erdiren TIR karnesi kullanılamaz.

 

 

 

Karayolu Taşıtları İçin TIR Karnesi Varsa Başka Belge Gerekmez

TIR rejimi altında eşya taşıyan karayolu taşıtları, taşıt dizileri veya konteynerlerin geçici kabulleri için hiçbir özel belge istenmez. Karayolu taşıtları, taşıt dizileri veya konteynerler için hiçbir teminat aranmaz.

 

Herhangi bir Akit Tarafın, varış noktasındaki Gümrük idaresinde, karayolu taşıtlarının, taşıt dizilerinin veya konteynerlerin TIR işlemi bitince tekrar yurt dışı edilmesini sağlamak amacı ile ulusal mevzuatında öngörülen formaliteleri uygulamasına engel teşkil etmez.

 

Yabancı plakalı bir araç boş olarak giriş yapıyor ise, bu aracın çıkışını sağlamak üzere Gümrüklerden Geçiş Karnesi yada Taşıt Giriş-Çıkış Formu düzenlenerek aracın girişine izin verilir. Bu araç TIR Karnesi kapsamında yüklü olarak geliyor ise giriş gümrük idarelerinde aracın geçici girişi için herhangi bir belge istenmez. Varış Gümrük İdarelerinde; eşyanın tümü boşaltıldıktan ve TIR Karne işlemi tamamen sona erdikten sonra, yabancı taşıta, geçici ithal talebine esas olan faaliyet için verilen süre veya çıkış gümrüğüne sevkedildiği durumda transit süresini havi Taşıt Giriş-Çıkış Formu düzenlenerek işlem yapılır.

 

Taşıt Giriş Çıkış Formunda yurtta kalma süresi 30 güne kadar belirlenebilir. Bu süre içerisinde yabancı aracın ya yük almak üzere bir iç gümrüğe yada boş olarak çıkış yapmak üzere çıkış gümrüğüne gitmesi ve düzenlenen Taşıt Giriş Çıkış Formunu ibraz etmesi gerekir.

 

 

 

Transit Süresi ve Güzergah

Gümrük makamları, kendi ülkeleri içindeki yolculuklar için bir süre sınırlaması koyabilecekleri gibi, karayolu taşıtlarının, taşıt dizilerinin veya konteynelerin belirli bir yol takip etmelerini de isteyebilirler.

      Nisan-Mayıs Haziran-Temmuz-Ağustos-Eylül aylarında azami 144 saat,

      Ekim-Kasım-Aralık-Ocak-Şubat-Mart aylarında azami 192 saat,

olarak tanınacaktır.

 

Gümrük idarelerince verilen süreler geçtikten sonra varış gümrük idaresine gelen araç için 4458 sayılı Gümrük Kanununun 241 nci maddesi uyarınca para cezası uygulanacaktır.

 

Ancak, Hareket gümrük idaresince verilen transit süresinin, güvenlik sorunu, arıza, kaza, yol yapımı, yol kapanması, hastalanma veya araç şoförünün emniyeti suistimal suçu işlemesi veya başka bir nedenle geçirilmesi halinde, ilgililerin en yakın Emniyet, Jandarma, Gümrük, Sağlık gibi ilgili mercilerden alacakları belgelerle bu durumlarını belgelendirmeleri halinde öngörülen para cezası uygulanmayacaktır.

 

 

 

Gümrük Değişikliği

 

a.   Giriş veya hareket Gümrüğü tarafından, TIR karnesine kaydedilen Çıkış Gümrüğünden başka bir Gümrük İdaresinden çıkarılmak istenen yabancı plakalı taşıt veya serbest dolaşımda olmayan eşyayı taşıyan Türk plakalı taşıt için Gümrük idarelerini tatmin edecek mücbir sebep bulunduğunda taşıt açılarak, Gümrük idare Amiri, muayene ile görevli memur, kolcu ve Gümrük Muhafaza idare Amirinden oluşacak dört kişilik bir heyet huzurunda muayenesi yapılır.

 

Eşya TIR karnesine uygun bulunduğu takdirde, taşıt tekrar mühür altına alınarak 4458 sayılı Gümrük Kanununun 241 /1 inci maddesinde yer alan para cezası da tatbik ve tahsil edildikten sonra taşıtın çıkışına izin verilir veya belirlenen çıkış gümrüğüne sevkedilir.

 

Heyet tarafından tanzim edilen dört nüsha tutanağın;

      Birinci nüshası TIR karnesi çıkış yaprağına eklenir,

      ikinci nüshası Gümrük İdaresinde,

      Üçüncü nüshası Gümrük Muhafaza idaresinde saklanır.

      Dördüncü nüshası sürücüye verilir.

 

 

b.   İhraç eşyası taşıyan Türk plakalı taşıtlar, bu tebliğde belirlenen güzergahlara bağlı kalmak zorunda olmadığından, hareket gümrük idaresince TIR karnesinde belirlenen çıkış gümrüğünden başka bir gümrük idaresinden çıkış yapmak isteyen ihracat eşyası taşıyan Türk plakalı taşıtlar için yapılan bu güzergah değişikliği sebebiyle usulsüzlük cezası uygulanmaz.

 

Kuvvetli suphe,  ihbar veya özel durumlar dışında sadece güzergah değişikliği nedeniyle taşıtın açılması ve eşyanın tam tespiti suretiyle muayenesi yapılamaz. Gümrük işlemlerinin tamamlanmasından sonra lüzumu halinde taşıta mühür tatbik edilerek çıkışına izin verilir.

 

 

c.    Giriş Gümrük İdareleri, TIR karnesi kapsamında yapılan taşımacılıkta TIR karnesinin 22 no.lu bölümünde güzergah, varış veya çıkış gümrüğünü belirtmek zorunda olduklarından, Akit ülke hareket gümrük idaresince TIR karnesinin 12 no.lu bölümünde belirlenmiş olan Türkiye'deki Varış Gümrük İdarelerinin sırasının değiştirilmesi talep edildiğinde veya 12 no'lu bölümde varış veya çıkış gümrüğü hiç belirtilmemiş ya da yanlış bir gümrük idaresi yazılmış olduğu durumlarda; taşımacının talebi doğrultusunda eşyaya ait yükleme listesi, CMR, Çeki Listesi ve Fatura gibi belgelere bakılarak işlem yapılır ve bu değişiklik sebebiyle bir usulsüzlük cezası uygulanmaz.

 

d.  Giriş Gümrük idaresi tarafından sevkediien TIR karnesinde adı yazılı olan varış gümrüğünden başka bir gümrük idaresine eşya boşaltılmak istenmesi halinde, gümrük idaresini tatmin edecek mücbir sebep (ithalatçıdan alınacak yazı ile birlikte uluslararası kabul görmüş, CMR, Fatura gibi belgelerle müracaat edilmesi halinde) bulunduğunda bu talep kabul edilir,  4458 sayılı Gümrük Kanununun 241/1 inci maddesinde yer alan para cezası uygulanarak diğer işlemler sonuçlandırılır.

 

e.  Bu maddenin (a) ve (d) bendlerindeki mücbir sebeplerin varlığı halinde yapılan gümrük değişikliği talebi; müracaat edilen gümrük idareleri tarafından mücbir sebebin uygun bulunması halinde kabul edilir. İşlem daha önce belirlenen güzergahın ihlali olarak değerlendirilmez.

 


SRC BELGESİ BAŞVURU EVRAKLARI

 


ODY BELGESİ BAŞVURU EVRAKLARI 


 

ÜDY BELGESİ BAŞVURU EVRAKLARI